ရာသီေသြးႏွင့္တိုင္းရင္းေဆး

ရာသီနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကြန္မန္႔မွာ ေမးထားတာေလး တစ္ခုေတြ႕လို႔  လတ္တေလာ အျဖစ္အပ်က္တခုကို အေျခခံၿပီး စာတပုဒ္ေရးလိုက္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေမးခြန္းေတြထဲမွာ ရာသီေသြးမ်ားတာထက္ ရာသီထိန္တာ ပိုေမးၾကပါတယ္။ ရာသီထိန္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာ ရွိတယ္။ ဒီေနရာမွာ ေရာဂါအေၾကာင္းေဖာ္ျပမွာ မဟုတ္ပဲ မွားတတ္တဲ့ ဝမ္းနည္းစရာ အျဖစ္ပ်က္တခုကို ေဖာ္ျပမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ 

မ်ိဳးပြားႏိုင္တဲ့အရြယ္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ရာသီထိန္တာနဲ႔ ကိုယ္ဝန္ရွိမရွိ အရင္စစ္သင့္တယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ တပတ္ေလာက္ကပဲ အမ်ိဳးသမီးတဦး ေသြးဆင္းမ်ားၿပီး ေဆးခန္းလာျပတယ္။ ေမးၾကည့္ေတာ့ ရာသီထိန္လို႔ဆိုၿပီး တိုင္းရင္းေဆးသြားျပတာ ရာသီေပၚေဆးေပးလိုက္သတဲ့။ ရာသီထိန္တဲ့ရက္ တြက္ၾကည့္ေတာ့ တလခြဲေက်ာ္ၿပီ။ လူနာက အတူေနအမ်ိဳးသားရွိတယ္။ ေသခ်ာေအာင္ ဆီးစစ္ၾကည့္ေတာ့ ကိုယ္ဝန္ရွိတာ ေတြ႕တယ္။ 

အမွန္ေတာ့ တိုင္းရင္းေဆးဆရာက ကိုယ္ဝန္ရွိတာ အရင္မစစ္ပဲ ေဆးေပးလိုက္လို႔ ကိုယ္ဝန္ပ်က္ၿပီး ေသြးေတြ တအားဆင္းတာ။ လူနာကလည္း ေဆးခန္းေရာက္မွ ကိုယ္ဝန္ပ်က္တာ သိသြားတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြ အေနနဲ႔ ရာသီထိန္တာနဲ႔ အေၾကာင္းရင္းကိုရွာ ကိုယ္ဝန္ရွိ မရွိ အရင္စစ္ၿပီး ေသခ်ာမွ ရာသီေပၚေအာင္ လုပ္သင့္ပါတယ္။ 

ကံေကာင္းတာက အဲဒီလူနာက အခ်ိန္မွိေရာက္ၿပီး ကုသႏိုင္လို႔ သက္သာသြားေပမယ့္ ကိုယ္ဝန္ရွိမွန္းမသိဘဲ ရာသီေပၚေအာင္လုပ္ ကိုယ္ဝန္ပ်က္ၿပီး ေသဆံုးတဲ့ကေလးေတြ၊ ေသြးထြက္လြန္ၿပီး ေသဆံုးခဲ့တဲ့ လူနာေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ားၿပီလဲ မခန္႔မွန္းႏိုင္ေသးဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ ရာသီထိန္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ ကိုယ္ဝန္ရွိ မရွိ အရင္စစ္ၾကည့္ဖို႔ တိုက္တြန္းပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အရြယ္ေတာ္ အမ်ိဳးသမီးတဦး ရာသီထိန္ရင္ နံပါတ္တစ္ ကိုယ္ဝန္၊ နံပါတ္ႏွစ္ ကိုယ္ဝန္၊ နံပါတ္သံုးလည္း ကိုယ္ဝန္ကို စဥ္းစားၿပီးမွ ကုသသင့့္ေၾကာင္းပါ။

Credit : ေဒါက္တာ ေအးမင္းထူး

ေအာင္ျမင့္ျမတ္(Myanmar Youths)

Read More

ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ျခင္းသည္းခံပါ

တခါက အြန္လုိင္းအကူအညီေတာင္းခံသူေတြ အေမးမ်ားတဲ့ေဆးဝါးေတြကို ေလ့လာဖူးတယ္။ အေမးအမ်ားဆံုးေဆးဝါးေတြကို စာရင္းခ်ၾကည့္တဲ့အခါ-
၁။ အဆီက်ေဆး၊ ပိန္ေဆး၊
၂။ အသားလွေဆး၊
၃။ တားေဆး၊
၄။ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ေဆး၊
၅။ အမ်ိဳးသား အားေဆး ဆိုျပီး ေတြ႕ရတယ္။ ေရွ႕ဆံုးသံုးခုက အမ်ိဳးသမီးေတြ အေမးမ်ားဆံုး ေမးခြန္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးနွစ္ခုက ေယာက်ာ္းေလးေတြ အေမးမ်ားတဲ့ ေမးခြန္းေတြ ျဖစ္တယ္။

လက္ရွိခ်ိန္ထိ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ မလိုအပ္ဘဲ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်ေပးဖို႕ ဥပေဒျပဌာန္းထားတာ မရွိေသးဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္သူဦးေရဟာ ေလွ်ာ့ပါးမသြားပဲ ပိုမ်ားလာတယ္။ ၾကားထဲမွာ အလုပ္ျဖစ္သူေတြက အရပ္လက္သည္ေတြ၊ ရမ္းကုေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ လူနာေတြလည္း ေန႕စဥ္ေပါမ်ားလ်က္ပဲ။ အလုပ္ရႈပ္သူေတြက ေဆးရံု ၊ေဆးခန္းေတြက ဆရာဝန္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ျဖစ္သလုိ ဖ်က္ခ်ျပီး မရႉနိုင္၊ မကယ္နိုင္ျဖစ္လာတဲ့အခါ ေဆးရံုေရာက္လာတယ္။ ဆရာဝန္လည္း လူမို႕စိတ္တိုတတ္လာတယ္။ 

အစတည္းက မယူနိုင္ရင္ အတူမေနနဲ႕ဆိုတဲ့ခံယူခ်က္မ်ိဳး ဆရာဝန္အမ်ားစုမွာရွိတယ္။ ျပႆနာက လူေတြရဲ႕ ခံယူခ်က္နဲ႕ အသိအျမင္နည္းပါးမႈပါ။ တခ်ိဳ႕ကလည္း အေရးေပၚတားေဆး အားကိုးနဲ႕ မိုက္ရဲတယ္။ ျဖစ္လာရင္ ရွင္းလင္းရဲသူေတြလည္း ျဖစ္ၾကတယ္။ ကိုယ္မၾကိဳက္လို႕ ကိုယ္ဖ်က္တာ ဘာျဖစ္သလဲ၊ ဒီမိုကေရစီေခတ္ ေရာက္ေနျပီ ဆိုသူေတြလည္း ရွိပါတယ္။ မွန္တာ၊ မွားတာေတြက အဓိကမက်ပါ။ အျမင္နွစ္ဖက္ရဲ႕မတူညီတဲ့ လားရာေတြကို ေထာက္ျပေဝဖန္တာျဖစ္ပါတယ္။ 

ကိုယ္ဝန္ဖ်က္တဲ့ ျပႆနာကနက္နဲလြန္းတယ္။ ကိုင္တြယ္ရခက္တယ္။ ဘယ္ရႈေထာင့္က ၾကည့္သလဲေပၚ မူတည္တယ္။ ေဆးပညာရႈေထာင့္က ၾကည့္မွာလား၊ ဘာသာေရး ရႈေထာင့္ကလား၊ လူမႈေရး ရႈေထာင့္ကလား၊ ဒီၾကားထဲမွာ စီးပြားေရးအေျခအေန ဆိုတာလည္း ပါေသးတယ္။ ရႈေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးက ၾကည့္တာျဖစ္လို႕ အယူအဆေတြ ကြဲျပားသြားတယ္။ ေနာက္ဆုံုးေတာ့ လက္ရွိျပဌာန္းထားတဲ့ ဥပေဒအတိုင္းပဲ လုပ္ေဆာင္ရတယ္။ 

ဆရာဝန္ေတြမွာ ethic ေခၚတဲ့ က်င့္ဝတ္ကို လိုက္နာရတဲ့အပိုင္းေတြ ရွိတယ္။ မလိုအပ္ဘဲ ကိုယ္ဝန္မဖ်က္ရဘူး။ ဘာသာေရးရႈေထာင့္ကၾကည့္ရင္လည္း အလားတူပဲ။ အသက္တေခ်ာင္းျဖစ္လို႕ ပါဏာတိပါတာကံ က်ဴးလြန္ရာေရာက္တယ္။ တရုတ္နိုင္ငံကေတာ့ လူမႈေရးနဲ႕စီးပြားေရး ရႈေထာင့္ကၾကည့္ျပီး ကေလး တေယာက္ထက္ ပိုမယူရဆိုတဲ့စည္းကမ္း သတ္မွတ္လိုက္တယ္။ 

ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခိုင္းတာ မဟုတ္ေပမယ့္ သြယ္ဝိုက္တဲ့နည္းနဲ႕ေတာ့ ဟုတ္တယ္။ သူ႕တို႕လူမ်ိဳးမွာ ေယာက်ာၤးေလးရဲ႕ မ်ိဳးရိုးက အေရးၾကီးတယ္။ ေယာက်ာၤးျဖစ္သူရဲ႕ မ်ိဳးရိုးစဥ္လာ ဆက္ခံရတာေၾကာင့္ တစ္အိမ္ေထာင္ တေယာက္ စည္းကမ္းအရ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်သူဦးေရ အေပၚမ်ားဆံုးနိုင္ငံ ျဖစ္လာတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံက အခုမွ မ်ိဳးေစာင့္ဥပေဒျပဌာန္းဖို႕ ၾကိဳးစားေနရံုသာ ရွိေသးတယ္။ တရုတ္နိုင္ငံမွာ မ်ိဳးေစာင့္သီအိုရီကို က်င့္သံုးလာတာ နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာခဲ့ျပီ။ 

ကေလးေပါင္း မေရမတြက္နိုင္ေအာင္ ဆံုးရံႉးခဲ့ရျပီ။ ေယာက်ာ္းေလး မဟုတ္ရင္ ဖ်က္ခ်ပစ္တယ္။ တိုင္းျပည္ တိုးတက္ဖြံ႔ျဖိဳးလာတာေတာ့ ဟုတ္တယ္။ တဖက္မွာေတာ့ အမ်ိဳးသမီးဦးေရနည္းလာတယ္။ ကမာၻကို အုပ္စိုးနိုင္တဲ့ လက္ေတြ ပိုနည္းလာတယ္။ အသက္အရြယ္ကြာျခားခ်က္ ႀကီးမားလာျပီး သက္ၾကီးရြယ္အိုေတြ ဒုကၡေရာက္ရတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္လဲ ေပၚလစီကိုျပန္လည္ျပဳျပင္ဖို႕ ၾကိဳးစားေနတာျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာနိုင္ငံေရာက္ တရုတ္လူမ်ိဳးေတြကေတာ့ အထူးကံေကာင္းသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အခြင့္ထူးခံ လူတန္းစားေတြလည္း ျဖစ္တယ္။ တခါတရံ အရိပ္ထဲေနရတာေတာင္ အခက္ခ်ိဳးခ်င္တဲ့ အက်င့္က မေပ်ာက္နိုင္ေသးဘူး။ ဇာတိက ျပခ်င္တယ္။ ထားပါ။ ေျပာခ်င္တာက အမွန္၊ အမွား မဟုတ္ဘူး။ ခံယူခ်က္နဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ျဖစ္တယ္။ ဗုဒၶဘာသာအရ ကံဆိုတာ အလုပ္တခုရဲ႕ အက်ိဳးဆက္ျဖစ္တယ္။ 

အလုပ္တခုရဲ႕အက်ိဳးဆက္ကေတာ့ တန္ျပန္လာမွာ ျဖစ္တယ္။ ကေလးမယူခ်င္ေသးဘူး။ ဟုတ္ျပီ၊ရ တယ္။ အဲဒီအတြက္ တားေဆး၊ ထိုးေဆး၊ ေသာက္ေဆး၊ ကပ္ခြာေဆး အမ်ိဳးမ်ိဳး ရိ္ွတယ္။ တခါတရံ မွားယြင္းသလား၊ ရေသးတယ္။ အေရးေပၚတားေဆးကဒ္ အဆင္သင့္ ရွိတယ္။ ဘယ္လိုေသာက္ရမလဲ။ သူတို႕ကို ပိုလို႕ကၽြမ္းတယ္။ ဆရာဝန္ကို ဆရာျပန္လုပ္နိုင္သူေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ 

ဒီလို အဆင့္ဆင့္ရွိေနတာေတာင္ ဘာေၾကာင့္ ကိုယ္ဝန္ရရပါသလဲ။ ေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါ အေျခခံက်တဲ့ အခ်က္ေတြကို ေတြ႕ရတယ္။ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်င္သူ အမ်ားစုဟာ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အရြယ္ေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ က်န္းမာေရးအသိ၊ တာဝန္ယူစိတ္ နည္းၾကတယ္။ ကိုယ့္စိတ္ကို မနိုင္နင္းသူေတြလည္း ျဖစ္တယ္။ အခ်ိန္ကို မၾကည့္ၾကဘူး။ လိုခ်င္တာကို ရေအာင္ယူတယ္။ ကြန္ဒုံးလို အကာအကြယ္ မသံုးစြဲခ်င္ဘူး။ ကမာၻျခားမွာ ေသမေလာက္ ေၾကာက္ၾကသူေတြ ျဖစ္တယ္။ တခါတရံအတြက္ ထုတ္လုပ္ထားတဲ့ အေရးေပၚတားေဆး (emergency contraceptive)ကို ပဲၾကီးေလွာ္လို ဝါးတယ္။ စားတယ္။

တခ်ိဳ႕မ်ား တားေဆးကဒ္ကို ဖာလိုက္ဝယ္ထားတာထိ ရွိတယ္။ တားေဆးအားကိုးနဲ႕ တခါတရံေပါင္း မေရမတြက္နိုင္ေအာင္ မွားယြင္းၾကတယ္။ ဒီအခ်က္က ပညာတတ္ျဖစ္တာနဲ႕လည္း မဆိုင္ဘူး။ တခ်ိဳ႕လူေတြ ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္နဲ႕ ပညာထူးခၽြန္တယ္။ အားနည္းခ်က္တခုက နားမလည္တာထက္ နားလည္ေအာင္ မၾကိဳးစားခ်င္တာျဖစ္တယ္။ ၾကားရက္ေတြ နားမလည္ဘူး။ ေရွာင္ရက္ေတြ မသိဘူး။ ကေလးဆို မၾကားခ်င္ဘူး။ အေၾကာင္းျပခ်က္က စီးပြားေရးအေျခအေနေၾကာင့္၊ မေမြးခ်င္တာက ဂုဏ္သိကၡာေၾကာင့္၊ အဆင္မေျပတာ တခုက ငယ္ေနေသးလို႕တဲ့ ၊ေနာက္လက္ညိဳးထပ္ထိုးတာက အတူေနသူကိုပါ၊ သူ႕ေၾကာင့္ ဒီလိုျဖစ္ရတယ္ေပါ့။ 

ျပႆနာကိုေတြ႕ရင္ အေျဖရွာနုိင္တယ္လို႕ လူအမ်ားစုက ေျပာၾကတယ္။ အေျခအေနက ဒီေလာက္ထိ မလြယ္ကူပါဘူး။ အေနာက္နိုင္ငံေတြလို ငယ္စဥ္ကတည္းက လိင္ပညာေပးသင္ခန္းစာ ထည့္မွာလား။ ကိုယ္ပိုင္အျမင္အရေျပာရရင္ အဆင္မေျပနိုင္ဘူး။ လမ္းေၾကာင္းေပးသလို ျဖစ္နိုင္တယ္။ လက္တည့္ စမ္းတာမ်ိဳး ျဖစ္လာနိုင္တယ္။ ဆရာ့ထက္ လက္ေစာင္းထက္သူ ေပၚထြက္လာနိုင္တယ္။

စတုတၳမ႑ိဳင္နာမည္ခံ မီဒီယာေတြမွာ ေၾကျငာေတြ၊ ရုပ္ပံုေတြေၾကာင့္ ကေလးေတြရဲ့ အျမင္ကို ေျပာင္းလဲသြားနိုင္တယ္။ ေဆးလိပ္ဗူးေၾကျငာေတြမွာ ကပ္ထားသလို "ေဆးလိပ္သည္ က်န္းမာေရးကို ဆိုးရြားစြာ ထိခိုက္နိုင္သည္"ဆိုတာမ်ိဳးက အသံုးမဝင္လွပါ။ လူတိုင္းသိတ့့ဲ အခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးလိပ္ၾကိဳက္လို႔ ေသာက္တာျဖစ္လို႕ ေနာင္ခါလာေနာင္ေစ်း သေဘာပဲ ခံယူၾကတယ္။

ျပႆနာေနာက္တခုက ပြင့္လင္းျမင္သာတဲ့ေခတ္ျဖစ္လို႕ အင္တာနက္၊ အြန္လိုင္းေတြ ေခတ္စားေနတယ္။ လက္ရွိခ်ိန္မွာ လူရြယ္၊ လူမမယ္၊ ကေလးသူငယ္ အရြယ္ေတြထိ ဖုန္း၊ ကြန္ပ်ဴတာ ကလိေနၾကျပီ။ အင္တာနက္ သံုးေနၾကျပီ။ ဒီမိုကေရစီ နာမည္ခံထားတာျဖစ္လို႕ ပိတ္ပင္ဖို႕လည္း ခက္ခဲတယ္။ ပိတ္မယ္ ဆိုရင္လည္း ေက်ာ္မယ့္ ၊ခြမယ့္ ပညာရွင္ေတြ ေပၚေပါက္လာေအာင္ ပ်ိဳးေထာင္ေပးရာေရာက္မယ္။ အဆင္မေျပနိုင္ပါ။ 

ကံေကာင္းတာတခုက MPT(ျမန္မာ့ဆက္သြယ္ေရး) ေက်းဇူးေၾကာင့္ အင္တာနက္လိုင္းေတြ သိပ္မေကာင္းေသးတာ ျဖစ္တယ္။ လူၾကီးေတြသာမက ကေလးေတြပါ ငယ္ငယ္ကတည္းက သည္းခံတတ္တဲ့ အက်င့္ရွိလာတယ္။ 

ေခတ္က တိုးတက္လာတယ္ နာမည္ခံထားေပမယ့္ ဆုတ္ယုတ္မႈေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ားလာမလဲ မခ်ိန္ဆနိုင္ေသးဘူး။ ရာစုနွစ္ၾကာမွ သမိုင္းက အဆံုးျဖတ္ေပးမွာမို႕ပါ။ ၂၀ရာစုမွာ စက္မႈပညာ တိုးတက္လာတယ္လို႕ အမ်ားစုက သတ္မွတ္ၾကတယ္။ လက္ေတြ႕မွာ ဆိုးေမြကို ဆက္ဆံရသူေတြက ၂၁ရာစုက လူေတြျဖစ္ပါတယ္။ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈကို ရာစုနွစ္အစမွာပဲ အလူးအလိမ့္ ခံစားေနၾကရျပီ။ တိုင္းျပည္ အနာဂတ္က လူငယ္ေတြရဲ႕ လက္ထဲမွာ ရွိေနတယ္။ အင္တာနက္က အက်င့္စာရိတၱ၊ ကိုယ္က်င့္တရား ေကာင္းမြန္ေအာင္ မျပဳျပင္နိုင္ေသးတာ ေသခ်ာပါတယ္။ 

တိုင္းျပည္အနာဂတ္ တိုးတက္ဖို႕ စက္ပစၥည္းေတြအေပၚမွာ အေျခခံရင္ အမွားၾကီးမွားလိမ့္မယ္။ အေရးၾကီးတာ စိတ္ဓာတ္နဲ႕ ခံယူခ်က္ျဖစ္တယ္။ ငယ္စဥ္ကတည္းက သင္ၾကားေပးရမွာ လိင္ပညာေပးမဟုတ္၊ တာဝန္ယူစိတ္နဲ႕ က်န္းမာေရး၊ အသိပညာျဖစ္ပါတယ္။ အဆိုးအေကာင္း၊ အမွားအမွန္ေဝဖန္နိုင္ဖို႕ ဘယ္လိုျပဳျပင္မလဲ။ စိတ္ကို ဘယ္လိုထိန္းခ်ဳပ္မလဲ။ ပညာေပးက႑က ပိုလို႕အေရးၾကီးလာတယ္။ 

ျဖစ္သင့္တာက ထိထိေရာက္ေရာက္ ဘယ္လိုပညာေပးမလဲ။ သတိေပးမလဲ။ လူငယ္ပညာေရး အေရးၾကီးသလို က်န္းမာေရးအသိ၊ သတိ ရွိေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ေဆာင္ၾကမလဲ အေရးၾကီးေနျပီ ျဖစ္ပါတယ္။

Credit : ေဒါက္တာ ေအးမင္းထူး

ေအာင္ျမင့္ျမတ္(Myanmar Youths)

Read More

ဆိုရွယ္မီဒီယာႏွင့္စိတ္က်ေရာဂါ

၂၀၃၀ အေရာက္မွာ စိတ္က်ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈရဲ႕ အဓိကတရားခံဟာ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြ သံုးစြဲျခင္းေၾကာင့္ အဓိက ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔ University of Pittsburgh School of Medicine က ေလ့လာမႈတစ္ရပ္က အခိုင္အမာ ဆိုလိုက္ပါၿပီ။ အ႐င္ကလည္း ေလ့လာမႈေတြ လုပ္ခဲ့ေပမယ့္ ရလာဒ္အမ်ိဳးမ်ိဳး ထြက္ေပၚခဲ့ပါတယ္။ အခု ေလ့လာမႈဟာ အသက္ ၁၈-၃၂ ႏွစ္ၾကား လူငယ္ေတြကို စာရင္းေကာက္ၿပီး ျပဳလုပ္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး စိတ္က်ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈနဲ႔ ဆက္စပ္တာကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

"တခ်ိဳ႕လူေတြဟာ စိတ္ဖိစီးမႈေတြ၊ ဝမ္းနည္းမႈေတြကို ေျဖေဖ်ာက္ဖို႔ ဆိုရွယ္မီဒီယာေပၚ တက္လာၾကပါတယ္။ အဲဒီကေနပဲ ပိုအထီးက်န္ၿပီး ပိုသိမ္ငယ္တဲ့စိတ္ေတြ ဝင္ေရာက္လာပါတယ္။ ဝမ္းနည္းမႈေၾကာင့္ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြကို သံုးစြဲၾကၿပီး ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြေၾကာင့္ပဲ လမ္းလြဲတာ၊ စိတ္အားငယ္တာ၊ စိတ္ဓာတ္က်တာ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္" လို႔ Lui yi Lin ကဆိုပါတယ္။

လူေတြဟာ ဆိုရွယ္မီဒီယာကို ေန႔စဥ္ တစ္နာရီေက်ာ္ေလာက္ သံုးစြဲေနၾကပါတယ္။ ဒီထဲက တဝက္ခန္႔ဟာ ဆိုရွယ္မီဒီယာ ၂နာရီအထက္ သံုးစြဲသူေတြျဖစ္ၾကၿပီး စိတ္က်ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈ႔ ၂.၇ ဆ ပိုမ်ားလာတယ္။ ဒီထဲမွာမွ ေလးပံုတပံုေလာက္ဟာ ၃ နာရီအထက္ သံုးစြဲသူေတြျဖစ္ၾကတယ္။ 

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္  ေက်ာင္းသားလူငယ္ေတြကို အဓိကျပႆနာေပးမွာ အဆိုပါ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြျဖစ္ၿပီး  ဆိုရွယ္မီဒီယာသံုးစြဲမႈနဲ႔ပက္သတ္ၿပီး တခုခုလုပ္ဖို႔လိုေနၿပီလို႔ ေဒါက္တာ ပရီးမက္ခ္က ဆိုပါတယ္။

Credit : ေဒါက္တာ ေအးမင္းထူး

ေအာင္ျမင့္ျမတ္(Myanmar Youths)

Read More

ဗိုက္ကယ္၊ဗိုက္ပူေစတဲ႕အေၾကာင္းမ်ား

၁။ အစားစားတာ အရမ္းျမန္လြန္းျခင္း

အစာစားျမန္လြန္းျခင္းေၾကာင့္ အစာေရၿမိဳႁပြန္က ဆန္တက္လာတဲ့ ေလေတြကို ၿမိဳခ်လိုက္သလိုျဖစ္ေစၿပီး ၎ေလေတြက ၀မ္းဗိုက္အတြင္း ေဖာင္းပြမႈကိုျဖစ္ေစကာ အစာေျခဖ်က္ႏႈန္း ေႏွးေစပါတယ္။ နယူေယာက္ၿမိဳ႕ရွိ အာဟာရေဗဒပညာရွင္ရဲ႕အဆိုအရ အစာကိုေၾကညက္ေအာင္ ၀ါးျခင္းမျပဳဘဲ ၿမိဳခ်လိုက္ျခင္းေၾကာင့္ အစာခဲေတြဟာ အူထဲမွာတည္ရွိေနၿပီး အစာေတြေၾကေစဖို႕ ေစာင့္ဆိုင္းေနရတယ္လို႔ သိရွိရပါတယ္။ ယင္းသို႔ျဖစ္ျခင္းဟာ အစာေျခဖ်က္မႈလုပ္ငန္းစဥ္ကို က်ဆင္းေစၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ စားလိုက္တဲ့ အစာပမာဏထက္ ပိုၿပီး အစာေခ်ဖ်က္ခ်ိန္ ၾကာျမင့္သြားကာ ေလမ်ားျဖင့္သာ ျပည့္ႏွက္လာၿပီး ၀မ္းဗိုက္ကို ေဖာင္းကားလာေစႏုိင္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ထမင္းစားခ်ိန္ နာရီ၀က္ေလာက္ ေပးသင့္ပါတယ္။

၂။ ေဆာ္ဒါေသာက္လြန္းျခင္း

Diet Soda ေတြဟာ Artificial Sweetener မ်ားျဖင့္ ျပဳလုပ္ထားေသာ အခ်ဳိတုျဖစ္ပါတယ္။ ယင္းအခ်ဳိတုေတြကို ခႏၶာကိုယ္က ေခ်ဖ်က္ျခင္းမျပဳႏုိင္ဘဲ ၀မ္းဗိုက္ကို ေဖာင္းကားလာေစႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆိုဒါေသာက္သံုးမႈကို ေလွ်ာ့ခ်ပါ။

၃။ ၾကာရွည္ခံ အစားအေသာက္မ်ားကို စြဲလမ္းျခင္း

အသင့္စားသံုးရန္ ျပဳျပင္ထုတ္ပိုးထားေသာ အစားအစာေတြမွာ ဆိုဒီယမ္ပါ၀င္မႈမ်ားၿပီး တာရွည္ခံေဆးေတြနဲ႔ ျပင္ဆင္ထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုဒီယမ္စားသံုးမႈ လြန္ကဲျခင္းဟာ က်န္းမာေရးကို မ်ားစြာ ထိခုိက္ေစႏုိင္ၿပီး ဗိုက္ပူလာေစႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အသင့္စား အစားအစာေတြအစား အမွ်င္ဓာတ္ႂကြယ္၀စြာ ပါ၀င္တဲ့ သစ္သီး၀လံမ်ား၊ အေစ့အဆန္မ်ားနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားကိုသာ ေရြးခ်ယ္စားသံုးေပးသင့္ ပါတယ္။

၄။ အိပ္ခ်ိန္ႏွင့္ နီးကပ္စြာ အစာစားျခင္း

အိပ္စက္ခ်ိန္မွာ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္အသံုးခ်မႈဟာ ႏိုးထေနခ်ိန္ထက္ ေလ်ာ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အိပ္ခါနီး 2-3 နာရီအတြင္း အစာစားပါက အစာေျခဖ်က္ႏုိင္စြမ္းကို အတားအဆီးျဖစ္ေစႏုိင္ကာ ၀မ္းဗိုက္အရြယ္အစားကို တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ သိသိသာသာ ႀကီးလာေစႏုိင္ပါတယ္။

၅။ အစားအစာ ဓာတ္မတည့္ျခင္း

အစာတစ္မ်ဳိးမ်ိဳးနဲ႔ ဓာတ္မတဲ့ပါက အဆိုပါအစာကိုစားသံုးျခင္းဟာ ၀မ္းဗိုက္ကို ေဖာင္းကားေစႏုိင္ပါတယ္။ ဥပမာ- ဂ်ံဳႏွင့္ ဓာတ္မတည့္သူမ်ားအေနနဲ႔ ဂ်ံဳနဲ႔လုပ္ထားတဲ့ အစားအေသာက္တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးကို စားလိုက္ပါက အစာေျခဖ်က္ႏုိင္စြမ္း ေလ်ာ့က်သြားၿပီး အစာအိမ္ႏွင့္ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါေတြနဲ႔ ႀကံဳေတြ႕ရေစႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မိမိႏွင့္ ဓာတ္မတည့္ေသာအစာကို မွတ္သားၿပီး ေရွာင္က်ဥ္စားေသာက္ျခင္း၊ ဆရာ၀န္နဲ႔ျပသျခင္းတို႔ကို လုပ္ေဆာင္ေပးသင့္ပါတယ္။

ေသာက်ယ္ - ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္
Credit - Cho Thet

ေအာင္ျမင့္ျမတ္(Myanmar Youths)

Read More

အစိုးရိမ္လြန္၍မေကာင္းျမင္တတ္ေသာေရာဂါ

လူတစ္ေယာက္၏ စိတ္ထဲတြင္ မႏွစ္ၿမိဳ ့စရာ မသာယာေသာ အေတြးမ်ား၊ မသာယာေသာ အေတြးမ်ား၊ တစ္စံုတစ္ရာကုိ ထပ္ခါတလဲလဲ ျပဳလုပ္ခ်င္ေနေသာ အေတြးမ်ားသည္ မေတြးခ်င္ပါလ်က္ႏွင္ ့ေခါင္းထဲတြင္ အျပန္ျပန္ အလွန္လွန္ ေပၚလာေနျခင္းျဖစ္သည္။

ေရာဂါ ဆိုးရြားပံုကို မူတည္၍ ေရာဂါ အဆင့္ (၃) မ်ိဴးမွာ

- လုပ္ငန္းေဆာင္တာ အနည္းငယ္ ထိခိုက္ျခင္း - တစ္ေန ့လွ်င္ တစ္နာရီေအာက္ ေရာဂါ ခံစားေနရျခင္း
- အသင့္အတင့္ ထိခိုက္ျခင္း - ၁ နာရီမွ ၃ နာရီ အထိ အေတြးမ်ား ေပၚေနျခင္း
- ဆိုးရြားစြာ ထိခိုက္ျခင္း - ၃ နာရီ ထက္ပို၍ ခံစားေနရျခင္း တို ့ျဖစ္သည္။

လကၡဏာမ်ား

၁။ စိတ္စြဲျခင္း - မႏွစ္ၿမိဳ ့စရာ အေတြးမ်ား ထပ္ခါတလဲလဲ ဝင္လာျခင္း
၂။ စိုးရိမ္မႈမ်ားျခင္း
၃။ အျပဳအမူတစ္ခုကို ထပ္ခါ ထပ္ခါ ျပဳလုပ္ေနျခင္း
၄။ စိတ္ထဲတြင္ ေပၚလာေသာ အေတြးကို ျပဳလုပ္လိုက္၍ စိတ္သက္သာသြားေသာ္လည္း မၾကာခင္ ထိုအေတြး ျပန္ေပၚလာျခင္း တို ့ျဖစ္သည္။

ျဖစ္ပြားရေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

- မ်ိဳးရုိးဗီဇ
- ဦးေႏွာက္၏ ေသြးစီးဆင္းမႈ၊ အလုပ္လုပ္ပံုတို႔ သာမန္လူႏွင့္ ျခားနားျခင္း
- Serotonin
- ဘဝတြင္ စိတ္ထိခိုက္စရာ အေျခအေန တစ္ခုခုႏွင္ ့ၾကံဳခဲ ့ရျခင္း
- ျဖတ္သန္းခဲ့ရေသာ ဘဝပံုစံ တို ့ေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္သည္။

ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ား

- အလုပ္မသြားနိုင္ျခင္း၊ ေက်ာင္းမတက္နုိင္ျခင္း၊ အိမ္ေထာင္ေရး အဆင္မေျပျခင္း၊ စိတ္ပူပန္မွဳမ်ားလာျခင္း၊ စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္လာျခင္း၊ ေသေၾကာင္းၾကံစည္ျခင္း၊ မၾကာခဏ လက္ေဆးျခင္းေၾကာင့္ အေရျပားေရာင္ရမ္းလာျခင္းတို႔ ျဖစ္ေစနို္င္သည္။

အစိုးရိမ္လြန္၍ မေကာင္းျမင္တတ္ေသာ ေရာဂါ ျဖစ္ေနလွ်င္ ရွက္ေနစရာမလိုပဲ ဆရာဝန္ထံသို ့သြားေရာက္ျပသသင့္သည္။ထိုေရာဂါမ်ိဳးသည္ ေသခ်ာေဆးကုသမွဳ မခံယူပါက ပိုဆိုးလာနိုင္သည့္အတြက္ လိုအပ္ေသာ စစ္ေဆးမွဳမ်ား ျပဳလုပ္၍ ေဆးကုသမွဳခံယူသင့္သည္။

ဆရာဝန္က သင္၏ ေရာဂါ လကၡဏာ မည္မွ်ဆိုးမဆိုးကို က်န္းမာေရး အေျခအေန၊ ေန ့စဥ္လုုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားအေၾကာင္း ေမးျမန္းပါလိမ့္မည္။ ေမးျမန္းသမွ်ကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ရိုးသားစြာျဖင့္ အမွန္ကန္ဆံုး တိက်စြာ ျပန္ေျဖရန္လုိအပ္သည္။

ကုသျခင္း

၁။ Cognitive behavioural therapy (CBT) – Exposure and response prevention (ERP) ေၾကာက္ေနေသာ အရာမ်ားကို လက္ေတြ ့ရင္ဆိုင္ရန္ႏွင့္ ထိုအေတြးမ်ားသည္ တကယ္ျဖစ္ေနသည္ မဟုတ္ပဲ စိတ္ထဲက ထင္ေနသည္သာ ျဖစ္ေၾကာင္းကိုေျပာျပ၍ ေဆြးေႏြးျခင္း

၂။ Medication - ဦးေႏွာက္အတြင္း ဓာတုပစၥည္းမ်ားကို ေျပာင္းလဲေစ၍ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
အကယ္၍ ေန ့စဥ္လူေနမႈဘဝတြင္ သိသာစြာ ထိခိုက္ေနပါက CBT ႏွင့္ ERT အျပင္ Selective serotonin reuptake inhibitors (SSRI) ဟုေခၚေသာ ေဆးေပးရန္ လုိအပ္သည္။ဆုိးရြားစြာ ထိခိုက္ေနလွ်င္မူ ထိုကုသနည္းမ်ား အျပင္

စိတ္က်န္းမာေရးေဆးရံုသို ့ လႊဲေျပာင္းေပးရမည္။

ကေလးမ်ား ထိုေရာဂါ ခံစားရပါက ကၽြမ္းက်င္မွဳရွိေသာ ဆရာဝန္ထံသို ့လႊဲေျပာင္းေပးသင့္သည္။ သိသာျမင္သာေသာ ထိေရာက္မွဳ ရွိေစရန္ လအေတာ္ၾကာ ကုသမွဳ ခံယူရန္ လိုအပ္သည္။

SSRI ၏ ေဘးထြက္ဆုိးက်ိဳးမ်ား အေနျဖင့္ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ တုန္ယင္ျခင္း ႏွင္ ့ေနထိုင္မေကာင္းျဖစ္ျခင္းတို ့ ခံစားရႏိုင္သည္။ သို ့ေသာ္ ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္ ၾကာပါက ျပန္ေပ်ာက္ကင္းနိုင္သည္။ SSRI သည္ ႏွလံုးကိုလည္း ထိခိုက္နုိင္သည့္အတြက္

ECG ရိုုက္ၾကည့္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။

အစိုးရိမ္လြန္၍ မေကာင္းျမင္တတ္ေသာ ေရာဂါကို ကာကြယ္ရန္ နည္းလမ္းမရွိေသာ္လည္း ေရာဂါကို ေစာေစာသိ၍ ေစာစီးစြာ ကုသမွႈခံယူပါက ေရာဂါ ဆုိးရြားမႈကုိ ေလ်ာ့က်ေစႏိုင္သည္။

ေအာင္ျမင့္ျမတ္(Myanmar Youths)

Read More

ႏႈတ္ခမ္းလႊာေလးရဲေဖာက္ေနေအာင္

မိန္းကေလးတေယာက္ရဲ႕အလွအပမွာ ႏႈတ္ခမ္းလႊာေလးေတြက သိပ္အေရးပါတယ္။ ႏႈတ္ခမ္းလႊာ ရဲေဖာက္ေနသူ တစ္ေယာက္ဟာ သာမန္ထက္ ပိုေပၚလြင္ေလ့ရွိတာ သတိျပဳမိလိမ့္မယ္။ အခု ႏႈတ္ခမ္းနီမသံုးပဲ သဘာဝအတိုင္း ႏႈတ္ခမ္းေလး ရဲလာေအာင္လုပ္တဲ့နည္းကို ေဖာ္ျပပါမယ္။

 ႏႈတ္ခမ္းရဲဖို႔ အရင္ဆံုး အေပၚယံ ခပ္မဲမဲျဖစ္ေနတဲ့ ဆဲလ္ေသေတြကို ခြာေပးဖို႔လိုပါတယ္။ ဆဲလ္ေသ ဖယ္ရွားဖို႔ဆိုရင္ scrub တမ်ိဳးမ်ိဳး သံုးရတယ္။ ႏႈတ္ခမ္းအေရျပားသေဘာ ပါးတာမို႔ သာမန္အျပင္းစား scrub ေတြ ထက္စာရင္ ခပ္ေပ်ာ့ေပ်ာ့ျဖစ္တဲ့ sugar scrub လိုမ်ိဳး အသံုးျပဳရတယ္။ sugar scrub လုပ္နည္း အရင္က ေဖာ္ျပဖူးပါတယ္။ လုပ္နည္းက သိပ္မခက္ပါ။

sugar scrub လုပ္ဖို႔ သၾကားတဇြန္းနဲ႔ ပ်ားရည္တဇြန္း ဆတူေရာစပ္ပါ။ အစိုဓာတ္အားျဖည့္ဖို႔ သံလြင္ဆီ ခပ္ပါးပါး ထည့္ေပးႏိုင္ရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ ရလာတဲ့ အေရာကို နႈတ္ခမ္းေပၚ စက္ဝိုင္းပံု လိမ္းေပးပါ။ သံုးမိနစ္ခန္႔ လိမ္းၿပီး ေရေဆးပါ။ ၿပီးရင္ ျပန္လိမ္းပါ။ အထက္ပါအတိုင္း သံုးႀကိမ္ခန္႔ျပဳလုပ္ေပးပါ။ မၾကာခင္ အေပၚမွာရွိေနတဲ့ ဆဲလ္ေသေတြ ကြာက်သြားပါလိမ့္မယ္။

အေပၚယံဆဲလ္လႊာ ကြာက်သြားၿပီးတဲ့ ႏႈတ္ခမ္းေလး ရဲေဖာက္လာေအာင္ ဆက္လုပ္ရတယ္။ ေအာက္ပါ နည္းႏွစ္မ်ိဳးအနက္ တမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ျပဳလုပ္ႏိုင္တယ္။

• ပထမနည္းက သစ္ဂ်ပိုးေခါက္မႈန္႔ လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ေလးပံုတပံုခန္႔ယူၿပီး သံလြင္ဆီ နဲ႔ေရာၿပီး paste ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ပါ။ ရလာတဲ့ pasteကို နႈတ္ခမ္းေပၚလိမ္းပါ။ ငါးမိနစ္ခန္႔ထားၿပီး ေရနဲ႔ေဆးခ်ပါ။

• ဒုတိယနည္းက ပိုလြယ္တယ္။ ဂ်င္းကို အျပားလိုက္စိတ္ၿပီး ႏႈတ္ခမ္းလႊာကို ငါးမိနစ္ခန္႔ အသာပြတ္ေပးပါ။ ၿပီးရင္ ၾကက္သီးေႏြးေရနဲ႔ ေဆးခ်ပါ။ မိမိႏွစ္သက္ရာ နည္းတစ္မ်ိဳးကိုပဲ သံုးပါ။

အားလံုးလုပ္ၿပီးတဲ့အခါ ႏႈတ္ခမ္းလႊာေလးႏွစ္ခု စိုရႊန္းလာေအာင္ ေရဓာတ္အားျဖည့္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္ ႏႈတ္ခမ္းအဆီ တစ္မ်ိဳး လိမ္းေပးရတယ္။ ဒီေနရာမွာ lip balm ေလးေတြက သိပ္အသံုးဝင္တယ္။ အိမ္မွာတင္ အလြယ္လုပ္လို႔ရတဲ့ သဘာဝ lip balm လုပ္နည္းကို ေဖာ္ျပပါမယ္။ 

အရင္ဆံုး ဖ်ားဖေယာင္း ထမင္းစားဇြန္း(၁)ဇြန္းစာခန္႔ ယူၿပီး အပူေပးပါ။ ၿပီးရင္ အုန္းဆီ (၃)ဇြန္းနဲ႔ ေ႐ာစပ္ပါ။ အထဲကို မိမိႏွစ္သက္ရာအဆီတမ်ိဳးမ်ိဳး နည္းနည္း ထပ္ထည့္ပါ။ တခ်ိဳ႕က ပင္စိမ္းဆီကို ၫႊန္းတယ္။ ရလာတဲ့ အေရာကို သန္႔စင္တဲ့ ပုလင္းတစ္ခုထဲထည့္ၿပီး ခဲသြားေအာင္ ထားပါ။ မၾကာခင္ lip balm အဆီေလး ရလာပါလိမ့္မယ္။ ရလာတဲ့ အဆီကို မိမိနႈတ္ခမ္းေပၚ ညစဥ္ခပ္ပါးပါး လိမ္းေပးပါ။ တစ္လအတြင္း ရႊန္းလဲ့ေတာက္ပၿပီး ဖူးရြေနတဲ့ ႏွင္းဆီေရာင္ ႏႈတ္ခမ္းေလးေတြ ပိုင္ဆိုင္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။



ေအာင္ျမင့္ျမတ္(Myanmar Youths)

Read More